ชุมพร Only

ทำไมชุมพรถูกเรียกว่าประตูสู่ภาคใต้ อ่านแผนที่กับลูกก่อนออกเดินทาง

ชื่อ “ประตูสู่ภาคใต้” ฟังแล้วชวนให้นึกถึงซุ้มประตูใหญ่ริมถนน แบบที่ขับลอดแล้วรู้ทันทีว่าเข้าเขตใหม่ เด็กหลายคนที่นั่งรถมากับพ่อแม่จึงชะเง้อหาประตูตลอดทาง แล้วผิดหวังเมื่อไม่เจอ ความจริงคือคำนี้ไม่ได้หมายถึงสิ่งก่อสร้างชิ้นไหนเลย มันหมายถึงตำแหน่งของจังหวัดบนแผนที่ประเทศ

พอเข้าใจตรงนี้ การเดินทางลงใต้ครั้งหนึ่งก็กลายเป็นบทเรียนภูมิศาสตร์ที่สนุกได้ ถ้าเปิดแผนที่ดูกับลูกก่อนออกจากบ้าน

คำนี้มาจากตำแหน่งบนแผนที่

ลองนึกถึงคนที่เดินทางจากกรุงเทพฯ หรือภาคกลางลงไปทางใต้ ไม่ว่าจะขับรถตามถนนสายหลักหรือนั่งรถไฟสายใต้ ต้องผ่านแผ่นดินช่วงยาวเรียวที่มีทะเลขนาบอยู่ฝั่งหนึ่งและภูเขาอยู่อีกฝั่ง ชุมพรเป็นจังหวัดแรกๆ ของภาคใต้ตอนบนที่เส้นทางเหล่านั้นพาเข้ามาถึง สำหรับนักเดินทางจำนวนมาก การถึงชุมพรจึงเท่ากับได้ก้าวเข้าสู่ภาคใต้แล้ว

คนที่ผ่านมาบ่อยๆ จะรู้สึกได้ว่าบรรยากาศเริ่มเปลี่ยน สวนปาล์มน้ำมันกับสวนยางมีให้เห็นถี่ขึ้น อาหารเริ่มมีรสจัดแบบใต้ สำเนียงคนในร้านข้างทางก็เปลี่ยนไป ชื่อเล่นนี้จึงติดปากมาจากประสบการณ์ของคนเดินทางมากกว่าจะเป็นชื่อทางการ

ชวนลูกอ่านแผนที่ ทีละชั้น

ตารางข้างล่างใช้เป็นโจทย์ได้ กางแผนที่ประเทศไทยหรือลูกโลกไว้ตรงหน้า แล้วให้ลูกหาไปทีละแถว

หาอะไรบนแผนที่ชวนลูกสังเกตอะไรเชื่อมกับทริปชุมพรอย่างไรข้อควรรู้
ทะเลอ่าวไทยฝั่งตะวันออกทะเลอยู่ทางขวามือหรือซ้ายมือเวลาหันหน้าไปทางใต้ชายหาดของชุมพรหันหน้าไปทางทิศตะวันออก ตื่นเช้าจะเห็นพระอาทิตย์ขึ้นจากทะเลตอนเย็นไม่ได้เห็นพระอาทิตย์ตกลงทะเลแบบฝั่งอันดามัน
แนวเขาฝั่งตะวันตกสีเขียวเข้มหรือเส้นชั้นความสูงบนแผนที่น้ำตกและป่าของจังหวัดอยู่ทางฝั่งนี้ถัดจากแนวเขาไปคือจังหวัดระนองและชายแดนเมียนมา
แผ่นดินช่วงแคบส่วนที่ทะเลสองฝั่งดูเข้ามาใกล้กันที่สุดบริเวณนี้เรียกว่าคอคอดกระ อยู่ระหว่างชุมพรกับระนองชวนลูกเดาว่าทำไมคนถึงสนใจจุดนี้
เส้นทางลงใต้ถนนสายหลักกับทางรถไฟที่วิ่งยาวลงมาทั้งรถและรถไฟผ่านชุมพรก่อนไปจังหวัดอื่นทางใต้จังหวัดที่ติดกันทางเหนือคือประจวบคีรีขันธ์ ทางใต้คือสุราษฎร์ธานี

แถวที่เด็กมักชอบที่สุดคือแผ่นดินช่วงแคบ เพราะมองด้วยตาก็เห็นว่ามันคอดลงจริงๆ ถ้าอยากเล่าต่อให้ลึกขึ้น ลองอ่านเรื่องผืนดินคอดกิ่วระหว่างสองทะเลของไทย ไว้ก่อน แล้วค่อยเล่าเป็นภาษาของเราเอง ไม่ต้องจำตัวเลขระยะทางมาบอก แค่ให้เห็นว่าสองทะเลอยู่ใกล้กันก็พอ

เด็กที่มีลูกโลกหรือแผนที่ภาพแบบที่หมุนและชี้เล่นได้เอง อยู่ที่บ้านมักจะสนุกกับการชี้ว่าเมืองที่กำลังจะไปอยู่ตรงไหน ถ้าไม่มีก็ใช้แผนที่ในมือถือซูมออกให้เห็นทั้งประเทศ หรือพิมพ์แผนที่โครงร่างแผ่นเดียวให้ลูกระบายสีเองก็ได้

ให้ลูกวาดเส้นทางของตัวเอง

ก่อนออกเดินทาง ให้ลูกใช้ปากกาลากเส้นจากบ้านมาถึงชุมพรตามที่เข้าใจ ไม่ต้องถูกเป๊ะ จุดประสงค์คือให้เขาเห็นภาพว่ากำลังจะไปทางไหน แล้วระหว่างทางค่อยเทียบกับป้ายบอกทางจริง

ทำสมุดบันทึกเล็กๆ ไว้ให้ลูกจดสิ่งที่เห็น เช่น

  • ครั้งแรกที่มองเห็นทะเลจากถนนหรือจากหน้าต่างรถไฟ
  • สวนต้นไม้ที่หน้าตาเปลี่ยนไปจากแถวบ้าน ลองให้เดาว่าเป็นต้นอะไร
  • ป้ายชื่อจังหวัดหรือชื่อสถานีที่ผ่าน
  • คำที่ได้ยินคนพูดแล้วไม่เคยได้ยินมาก่อน

พอถึงชุมพรแล้ว สถานที่ที่ช่วยต่อยอดเรื่องแผนที่ได้ดีคือที่ที่เล่าเรื่องทะเลกับการเดินเรือ อย่างเช่นเรือรบปลดประจำการที่ตั้งให้ชมอยู่แถวหาดทรายรี เด็กจะเข้าใจว่าทำไมทะเลอ่าวไทยสำคัญกับคนที่นี่ ส่วนวันที่อยากพักจากชายหาด การพาลูกเดินดูตลาดและห้องแถวเก่าในเมืองช่วงเช้า ก็เป็นโอกาสให้เขาเอาแผนที่ตัวเมืองมาเดินตามจริง

หลังกลับบ้าน ให้แผนที่ทำหน้าที่ต่อ

เอาแผนที่แผ่นเดิมมาเปิดอีกครั้ง ให้ลูกติดสติกเกอร์หรือวาดรูปเล็กๆ ลงตรงจุดที่ไปมา หาดที่เล่นน้ำ น้ำตกที่ไป ตลาดที่กินขนม แผนที่ที่ผ่านการเดินทางจริงจะมีความหมายกับเด็กมากกว่าแผนที่ในหนังสือเรียนหลายเท่า

ถ้าลูกถามต่อว่าเลยชุมพรลงไปมีอะไร ก็ถือโอกาสชี้ให้ดูจังหวัดถัดไปทางใต้ แล้วเก็บไว้เป็นทริปหน้า

ที่ต้องระวังคือแนวชายแดนฝั่งตะวันตก บนแผนที่มันดูใกล้และน่าตื่นเต้นสำหรับเด็ก แต่ไม่ใช่จุดท่องเที่ยว ให้เป็นเส้นที่ชี้ดูบนกระดาษเท่านั้น อย่าขับตามแผนที่ออนไลน์เข้าไปใกล้ด้วยความอยากรู้