งานประเพณีและเทศกาลในชุมพร แห่พระแข่งเรือหลังสวน และงานรำลึกกรมหลวงชุมพร
2 ตุลาคม 2569
ลองนึกภาพงานแข่งเรือยาวที่คนภาคกลางเห็นในข่าวช่วงน้ำหลาก แล้วเอาไปรวมกับงานบุญวัดที่คนทั้งอำเภอออกมาช่วยกัน นั่นคือภาพคร่าวๆ ของประเพณีแห่พระแข่งเรือที่อำเภอหลังสวน งานที่คนชุมพรพูดถึงก่อนงานอื่นเสมอเวลามีคนถามว่าจังหวัดนี้มีเทศกาลอะไร
หลังสวนเป็นอำเภอที่มีแม่น้ำไหลผ่านกลางชุมชน ช่วงออกพรรษา วัดต่างๆ จะนำพระพุทธรูปออกมาแห่ให้คนได้ร่วมทำบุญ ควบคู่กับการแข่งเรือที่ฝีพายแต่ละชุมชนซ้อมกันมาล่วงหน้า ทั้งสองส่วนผูกกันแน่นจนคนท้องถิ่นเรียกรวมเป็นงานเดียว
สิ่งที่คนต่างถิ่นมักประทับใจไม่ใช่แค่ความเร็วของเรือ แต่เป็นเสียงกองเชียร์ริมตลิ่ง ขบวนเรือที่ประดับตกแต่ง และบรรยากาศที่ทั้งอำเภอกลายเป็นงานวัดขนาดใหญ่ มีร้านค้า ของกิน และคนกลับบ้านมาเจอญาติพร้อมกัน รายละเอียดการแข่งและพิธีแต่ละปีอาจปรับเปลี่ยน ดูกำหนดการจากประกาศของอำเภอหรือจังหวัดในปีนั้นจะแน่นอนที่สุด
คนที่ไปดูการแข่งเรือครั้งแรกมักพลาดตรงที่มาถึงช้า ริมตลิ่งช่วงที่มองเห็นเรือชัดจะมีคนจับจองตั้งแต่เช้า ไปให้ถึงก่อนรอบสำคัญพอสมควร หาที่ยืนที่มีร่มเงาหรือเตรียมหมวกกับน้ำดื่มไปเอง ยืนหลังแนวกั้นที่เจ้าหน้าที่ทำไว้ และอย่าลงไปยืนบนแพหรือท่าน้ำที่ไม่ได้เปิดให้คนดู เพราะพื้นริมน้ำลื่นและคนเบียดกันตลอดเวลา ส่วนฝั่งงานบุญ ถ้าอยากร่วมทำบุญกับวัดที่นำพระมาแห่ ถามคนในงานได้ว่าจุดไหนรับทำบุญ คนท้องถิ่นส่วนใหญ่ยินดีบอกทางและเล่าที่มาให้ฟัง
อีกงานหนึ่งที่มีความหมายกับคนชุมพรมาก คืองานรำลึกถึงกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ที่บริเวณศาลริมทะเลซึ่งชาวประมงแวะกราบก่อนออกเรือ ช่วงงานจะมีพิธีสักการะ ผู้คนจากหลายจังหวัดเดินทางมาร่วม บรรยากาศเป็นงานแห่งความศรัทธามากกว่างานรื่นเริง ใครไปช่วงนั้นควรแต่งกายสุภาพ และเผื่อใจว่าบริเวณศาลจะแน่นกว่าวันปกติมาก
นอกจากสองงานนี้ ชุมพรยังมีงานประจำปีของจังหวัด งานวัดในแต่ละอำเภอ และงานที่เกี่ยวกับผลผลิตทางการเกษตรของจังหวัด ซึ่งรูปแบบและช่วงเวลาเปลี่ยนไปตามปี งานแบบนี้หาข้อมูลได้จากประกาศของจังหวัด สำนักงาน ททท. ในพื้นที่ และเพจของอำเภอ
งานประจำปีของแต่ละภาคมีเสน่ห์ไม่เหมือนกัน คนที่ติดตามข่าวงานผลไม้ประจำปีฝั่งตะวันออกที่คนตั้งตารอจะเห็นว่างานแบบนั้นเน้นการชิมการซื้อ ส่วนงานใหญ่ของชุมพรผูกกับศรัทธาและสายน้ำเป็นหลัก ไปด้วยความคาดหวังที่ต่างกันจะสนุกกว่า
ถ้าตั้งใจไปให้ตรงช่วงงาน มีเรื่องที่ควรจัดการไว้ก่อน
- จองที่พักล่วงหน้า ที่พักในอำเภอเล็กมีไม่มาก และคนกลับบ้านช่วงงานกันเยอะ
- เผื่อเวลาเดินทาง ถนนรอบพื้นที่จัดงานรถติดและที่จอดหายาก
- เคารพพิธี ไม่เดินตัดขบวนแห่ ไม่ปีนหรือแตะเรือพระ และถามก่อนถ่ายรูปคนที่กำลังทำพิธี
- ริมตลิ่งคนแน่น ดูแลเด็กให้อยู่ห่างจากขอบน้ำ
- เช็กสภาพอากาศ งานริมน้ำอาจปรับกำหนดการถ้าฝนหนักหรือน้ำขึ้นสูง
เรื่องฟ้าฝนคนชุมพรไม่ประมาท เพราะความทรงจำเรื่องพายุใหญ่ที่ทำให้คนรุ่นก่อนระวังฟ้าฝนมาจนทุกวันนี้ยังอยู่ในหลายครอบครัว ถ้าได้ยินประกาศเตือนช่วงงาน ให้เชื่อประกาศมากกว่าแผนเที่ยวของตัวเอง
ระหว่างรอวันงาน ใช้เวลาว่างครึ่งวันไปเดินดูตลาดเช้าและศาลเจ้าในตัวเมืองได้ เมืองช่วงก่อนงานใหญ่มักคึกคักกว่าปกติ มีของขายมากกว่าเดิม
งานเหล่านี้ไม่เหมาะกับคนที่อยากได้ความเงียบ คนที่ไม่ชอบฝูงชนหรือเสียงดัง และคนที่มีเวลาแค่วันเดียวแล้วต้องรีบขับกลับ ถ้าเป็นแบบนั้น เลือกไปชุมพรนอกช่วงงานแล้วค่อยไปกราบศาลหรือดูแม่น้ำหลังสวนในวันธรรมดาจะได้บรรยากาศที่สบายกว่า