ป่าชายเลนในชุมพร เดินสะพานไม้ ดูปู ดูนก และกิจกรรมปลูกป่า
10 ตุลาคม 2569
ทะเลวันพรุ่งนี้ดูท่าจะคลื่นแรง ทริปออกเกาะอาจต้องเลื่อน ทางเลือกที่เหลือคือนอนตื่นสายอยู่ที่ห้อง หรือขับไปเดินป่าชายเลนสักแห่งริมชายฝั่ง ถ้ากำลังชั่งใจอยู่ระหว่างสองอย่างนี้ ลองดูว่าเช้าหนึ่งในป่าชายเลนหน้าตาเป็นอย่างไร แล้วค่อยตัดสินใจ
ชายฝั่งชุมพรไม่ได้มีแต่หาดทรายยาว บางช่วงตรงปากคลองและอ่าวที่น้ำนิ่งมีป่าชายเลนขึ้นเป็นแนว บางแห่งมีสะพานไม้หรือทางเดินศึกษาธรรมชาติให้เดินเข้าไปถึงกลางป่า ถามที่พักหรือคนในพื้นที่ได้ว่าจุดไหนใกล้ที่สุดและยังเปิดให้เดินอยู่
คืนก่อนไป
เปิดดูตารางน้ำขึ้นน้ำลงของวันพรุ่งนี้ ป่าชายเลนช่วงน้ำลงจะเห็นพื้นเลนกว้าง สัตว์ออกมาหากินเยอะ ส่วนช่วงน้ำขึ้นเลนจมน้ำ บรรยากาศเงียบกว่า ได้อีกแบบ เลือกตามที่อยากเห็น
ของที่ควรเตรียมมีไม่มาก ยากันยุงสำคัญที่สุด เพราะยุงในป่าชายเลนชุมกว่าริมหาดมาก เสื้อแขนยาวสีไม่ฉูดฉาด รองเท้าที่พื้นไม่ลื่น น้ำดื่ม หมวก และถ้ามีกล้องส่องทางไกลก็หยิบไปด้วย
เช้าบนสะพานไม้
ช่วงเช้าแดดยังไม่แรง และนกออกหากินมากกว่าช่วงอื่น เดินช้าๆ แล้วหยุดบ่อยๆ ดีกว่าเดินให้ถึงปลายสะพานเร็วๆ
มองลงไปที่เลน จะเห็นปูก้ามดาบตัวเล็กยกก้ามข้างหนึ่งโบกไปมาหน้ารู ปลาตีนที่คืบตัวบนโคลนแล้วดีดตัวหนีเมื่อเงาเราทาบลงไป รากไม้ที่โผล่พ้นเลนเป็นซี่ๆ คือรากหายใจของต้นไม้ที่อยู่ในดินขาดออกซิเจน ส่วนตามขอบน้ำมักมีนกกระยางยืนนิ่งรอจังหวะ ถ้าชอบเรื่องนก ไปต่อยอดเรื่องนกชายเลนได้อีกมาก
ไม่ต้องลงไปในเลนเพื่อดูให้ใกล้ บนสะพานเห็นได้พอแล้ว และเท้าเราก็ไม่ไปทับรูปูของใคร
สายๆ ถ้าได้ร่วมปลูกป่า
ชุมชนชายฝั่งและหน่วยงานด้านทรัพยากรทางทะเลบางแห่งจัดกิจกรรมปลูกป่าชายเลนเป็นครั้งคราว แต่ไม่ได้มีให้ทำทุกวัน ต้องติดต่อล่วงหน้า ถามว่ามีกล้าไม้ให้ไหม ต้องเตรียมอะไร และช่วงน้ำแบบไหนที่ลงปลูกได้ อย่าถือกล้าไม้ไปปักเองโดยไม่ถามใคร เพราะบางจุดไม่ใช่ที่ที่ต้นไม้ชนิดนั้นจะรอด
การปลูกจริงต้องลุยเลนถึงหน้าแข้ง ใส่ถุงเท้ายาวหรือรองเท้าบูทตามที่ผู้จัดบอก เตรียมเสื้อผ้าชุดเปลี่ยน และฟังวิธีปักกล้าจากคนในพื้นที่ก่อนลงมือ
ป่าที่ปลูกวันนี้ต้องใช้เวลาอีกนานกว่าจะเป็นป่า และต้องมีคนในชุมชนคอยดูแลต่อ เรื่องนี้เหมือนกับการพลิกภูเขาหัวโล้นทางภาคเหนือให้กลับมาเป็นผืนป่าเขียว ที่ไม่ได้สำเร็จเพราะการปลูกวันเดียว แต่เพราะคนที่อยู่ตรงนั้นช่วยกันรักษาต่อหลายปี
ขากลับ
ล้างโคลนออกจากรองเท้าให้หมดก่อนขึ้นรถ ถ้าวันนั้นยังมีแรงเหลือ ลองขับย้อนเข้าแผ่นดินดูชุมพรด้านที่เป็นอำเภอบนเขา สวน และสายน้ำ ระหว่างทางจะผ่านแปลงปาล์มน้ำมันและต้นยางที่เรียงเป็นแถวสองข้างถนน หรือถ้าอยากเห็นป่าชายเลนที่เพิ่งเดินมาจากมุมสูง ช่วงเย็นแดดอ่อนก็ขึ้นเขาไปดูแนวอ่าวกับเกาะจากด้านบนได้
อย่างเดียวที่ต้องระวังจริงๆ คือพื้นสะพาน ไม้บางแผ่นผุหรือลื่นจากตะไคร่หลังน้ำลด ดูทางทุกก้าว จับมือเด็กไว้ตลอด และถ้าเห็นช่วงไหนชำรุดหรือมีป้ายห้ามผ่าน ให้หันกลับทันที อย่าเดินข้าม